Etik Dışı Davranışlar Biyolojide: Bir Genç Bilimci Olarak İçimdeki Sorgulama
Bir sabah, Kayseri’nin yavaş yavaş uyanmaya başladığı saatlerde, çayımı hazırlarken aklıma takılan bir soru vardı. Hayatımda defalarca yazdığım günlüklerde olduğu gibi, bir konu bir şekilde benim düşüncelerimi ele geçiriyor ve rahat bırakmıyordu. “Biyolojide etik dışı davranışlar nelerdir?” diye düşündüm, ama bunun anlamı sadece bir ders konusu olmamalıydı. Bilim dünyasında etik, sadece teoride değil, günlük yaşamda da önemliydi. Bu yazımda, bir biyolog olarak, yıllarca içinde bulunduğum bu dünyanın bazen karanlık köşelerindeki etik dışı davranışları keşfederken yaşadıklarımı sizinle paylaşmak istiyorum.
Gözlerimden Kaybolan O Heyecan
Biyolojiye olan ilgim, çocukken başladığı kadar saf ve masumdu. Her şeyin nasıl işlediğini merak ediyordum. Hücrelerin, genetiklerin, bir çiçeğin nasıl büyüdüğünü… Kayseri’nin güzel vadilerinde koşarken, her çiçekten daha çok şey öğrenebileceğimi düşündüm. Ama zamanla öğrendim ki, her şey düşündüğüm kadar masum değildi. Bilim dünyasında, o ince çizgide yürürken, etik dışı davranışlarla karşılaşmak, çoğu zaman bir tabuyu yıkmak gibiydi.
Bir gün üniversitedeki laboratuvarda hocamızın verdiği bir araştırma görevi üzerinde çalışıyordum. Gerçekten ilgiyle ve hevesle araştırma yapıyordum. Fakat, hocamızın laborkatibinden duyduğum bir şey, içimi derinden sarstı. Bir araştırma sürecinde, verilerin bazen manipüle edilmesi gerektiğinden bahsediliyordu. O an içimde bir şeyler kırıldı. Verilerin manipüle edilmesi… Tüm bu yıllar boyunca öğrendiğim şeylerin tam tersi, değil mi?
Etik Dışı Davranışlar: Manipülasyon ve İlgisizlik
Gerçekten de biyolojide etik dışı davranışlar arasında en yaygın olanlardan biri, veri manipülasyonu. Araştırma sonuçlarını, gerçeği yansıtmayan bir şekilde sunmak; bir hipotezi desteklemek için veriyi kasıtlı olarak değiştirmek, araştırmaların doğruluğunu ve güvenilirliğini baltalar. Ama bundan daha da kötüsü, bilim dünyasında bu davranışı sorgulayanlar genellikle susturuluyor. Neden? Çünkü bazı araştırmaların doğru çıkması, çok daha büyük finansal destekler ve prestij anlamına geliyor. Bu sistemde insanlar, gerçeği bulmak için değil, sadece bir “sonuç” üretmek için çaba harcıyorlar. O an, gözlerimdeki heyecan kayboldu ve yerini derin bir hayal kırıklığı aldı.
Benim gibi çoğu bilimci, gerçekleri arayarak dünyaya faydalı olmayı ister. Ama bu yol, bazen kirliliğe dönüşebiliyor. Çalıştığım laboratuvardaki bir başka olayda ise, bazı deneylerin etik kurallarına uymadığını fark ettim. Deneylerde kullanılan hayvanların yaşam hakları görmezden geliniyor, bazen korkunç şekilde acı çekmelerine göz yumuluyordu. İyi niyetle araştırmalarını sürdüren bilim insanları, bu etik dışı durumu görmezden geliyordu. “Ama bu sonuç çok önemli, belki bir tedavi bulacağız.” diyerek vicdanlarını rahatlatıyorlardı.
Etik ve İnsanlık: Hayvan Deneyleri ve İnsan Hakları
Hayvanlar üzerindeki deneyler de biyolojideki etik dışı davranışların en karmaşık konularından biri. Birçok bilimsel araştırma, hayvanlar üzerinde deneyler yapmayı gerektiriyor. Ancak bu, çoğu zaman insanlar için “gereksiz” acılara yol açıyor. Eğer bir bilim insanı sadece bilimsel çıkarlar için, bir hayvanın hayatını hiçe sayıyorsa, orada bir etik sorunu doğuyor demektir. Benim için bu, bilim insanlarının “iyi” bir araştırma yapma adına “kötü” bir şey yapmasını haklı göstermiyor. Bilimsel bir keşif için, insanlık ve doğaya karşı sorumluluğumuzu göz ardı etmemeliyiz.
Gözlerimdeki hayal kırıklığı giderek derinleşti, ama bir yanım hala mücadele etmek istiyordu. Gerçek bir bilim insanı olmak, her zaman doğru olanı yapmak zorunda kalmak demekti, değil mi?
Umut ve Geleceğe Dair Düşünceler
Biyolojideki etik dışı davranışlar, insanlık için büyük bir tehdit oluşturuyor. Ancak bu alandaki bilinçlenme, daha adil ve doğru sonuçlara ulaşılmasını sağlayabilir. Her gün, bir bilim insanı olarak daha doğru ve daha etik çalışmalara imza atmaya karar verdim. Her şeyin sonunda, hayatımda bu etik dışı davranışların izlerini silmeye çalışırken, belki de bir gün hep birlikte bilim dünyasını daha temiz bir yer haline getirebiliriz.
Sonuç olarak, biyolojideki etik dışı davranışlar ne kadar karanlık olsa da, bunların üstesinden gelmek bizim elimizde. Umarım bir gün, bu karanlık dönemin sona erdiği, insanların sadece doğruyu ve gerçeği aradığı bir dünya yaratabiliriz. Tıpkı çocukluk yıllarımda çiçeklerin etrafında koşarken hissettiğim o saf heyecan gibi, yine bir gün bilim dünyasında da umut dolu bir ışık görmeyi bekliyorum.